İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK

Bu sözü özellikle orta yaş üzerindeki herkes hayatında bir ya da birkaç kez duymuştur Günün ilk ışıklarıyla sokağa adım attığınızda, tepeden tırnağa özenle hazırlanmış, her detayında bir zarafet barındıran birini görürsünüz. 
Söz kilitlenir, bakışlar o kişiye çevrilir ve eski bir İstanbul alışkanlığıyla içten içe dökülür o ifade: "Bir dirhem bir çekirdek." Günümüzde şıklığı anlatmak için kullandığımız bu köklü deyimin kalbinde ise doğanın en mütevazı ama en şaşırtıcı mucizelerinden biri yatar: Harnup, yani bildiğimiz adıyla keçiboynuzu.
Osmanlı esnafının, kuyumcularının ve tüccarlarının dünyasında "çekirdek" denince akla tek bir şey gelirdi: Harnup meyvesinin o sert, pürüzsüz tohumları. Doğanın insanlığa sunduğu büyüleyici bir matematiksel mucizedir bu çekirdekler. Meyvenin boyutu, ağacın yetiştiği toprak ya da iklim ne olursa olsun, bir keçiboynuzunun her bir çekirdeği istisnasız tam 0,2 gram ağırlığındadır. Hiçbir hassas kantarın şaşmadığı çağlarda, sarrafların en güvenilir ölçü standardı işte bu simetrik doğa harikasıydı. Bir Osmanlı altını, tam olarak bir dirhem (3,2 gram) ve üzerine eklenen tek bir keçiboynuzu çekirdeği kadar tartılırdı. Dolayısıyla bir insana "bir dirhem bir çekirdek" demek, onu tam ayarında dökülmüş pırıl pırıl bir altınla, milimetrik bir kusursuzlukla eş tutmaktı.
Bugün "hızlı moda" furyasının ortasında, niteliği niceliğe kurban ediyoruz. Dolaplar dolusu kıyafetin içinde, keçiboynuzu çekirdeğinin temsil ettiği o sarsılmaz "altın oranı" ve özeni unutuyoruz. Oysa harness ya da harnup çekirdeği bize zarafetin gösterişli devasa boyutlarda değil, doğadaki tek bir çekirdek kadar küçük ama değişmez detaylarda gizli olduğunu hatırlatır. Şıklık; pahalı etiketlerde değil, kumaşın dokusunda, kesimin hassasiyetinde ve kişinin o giysiyi keçiboynuzunun o dimdik duruşu gibi gururla taşıyabilmesindedir.
Eski zaman insanı, sokağa çıkarken gösterdiği özenle muhatabına "Sene değer veriyorum" mesajı verirdi. Ayakkabının boyasından yaka iğnesinin duruşuna kadar her şey, o tek bir harnup çekirdeği kadar hassas dengelerin ürünüydü.
Günümüzün tekdüzeleşen dünyasında, aynadaki yansımamıza bakarken doğanın bize keçiboynuzu çekirdeğiyle öğrettiği o büyük dersi hatırlamalıyız: Hayatımızı ve tarzımızı alelade değil, bir dirhem ve bir çekirdek kadar tam ayarında, eksiksiz ve incelikle yaşamak elimizde. Çünkü gerçek şıklık, tıpkı harnup çekirdeği gibi, zamanın ve modanın rüzgarına karşı hiç değişmeyen o kusursuz dengede saklıdır.

Okunma Sayısı: 327