ESMÂ İLE AHLÂKLANMAK: RABBİNİ TANIMAK, HAYATA GÜZELLİK TAŞIMAK

*Can Dostlar!*

İnsan, kimi sevdiğini ve kimi örnek aldığını zamanla davranışlarıyla belli eder. Kalbinde büyüttüğü şey, sözüne; sözü, tavrına; tavrı da hayatına yansır.

Kulun Rabbini tanıması da yalnız dil ile Allah’ın güzel isimlerini söylemekten ibaret değildir. Allah’ın isimlerini tanımak; O’nun rahmetini, adaletini, bağışlamasını, koruyup gözetmesini, hükmündeki hikmeti ve kudretini fark etmektir. Bu tanıma, insanın kalbini ve ahlâkını değiştirmelidir.

Rabbimiz şöyle buyurur:

*“En güzel isimler Allah’ındır. O hâlde O’na o güzel isimlerle dua edin.”*
(A‘râf, 7:180)

Allah’ın isimleri, O’nu tanımamız için bize açılan kapılardır. Fakat burada önemli bir ölçü vardır:

Allah’ın isimleri ve sıfatları eksiksiz, sınırsız ve yalnız O’na mahsustur. Kul, Allah gibi rahmet sahibi, hüküm sahibi veya bağışlayıcı olamaz. Ancak Rabbini tanıdıkça, O’nun razı olduğu ahlâka yönelir; merhameti, adaleti, affı, doğruluğu ve iyiliği hayatında çoğaltmaya çalışır.

İşte esmâ ile ahlâklanmak; Allah’ın isimlerini dilde taşırken, onların bize öğrettiği kulluk bilincini hayata taşımaktır.

## RAHMÂN VE RAHÎM’İ TANIYAN, MERHAMETİ ÇOĞALTIR

Kur’an’ın hemen her sûresinin başında Rabbimizi Rahmân ve Rahîm olarak anarız.

Rahmân; rahmeti geniş olan, nimetlerini bütün varlığa ulaştırandır.

Rahîm ise rahmetiyle kulunu kuşatan, ona dönüş kapısı açan Rabbimizdir.

Rabbimizin rahmetini tanıyan insan, sertliği ve kırmayı hayatının alışkanlığı hâline getiremez. Ailesine, komşusuna, yaşlıya, çocuğa, yoksula ve kendisinden farklı olana karşı daha merhametli olmaya çalışır.

Merhamet, haksızlığa göz yummak değildir. Merhamet; insanı aşağılamadan uyarmak, ihtiyaç sahibini küçültmeden desteklemek, hata yapanın dönüş kapısını kapatmamak ve güç elindeyken incitmemektir.

Bugün kendimize sormalıyız:

*Rabbimin rahmetini dilimde anarken, çevremdeki insanlara karşı ne kadar merhametliyim?*

## EL-ADL’İ TANIYAN, ADALETİ AYAKTA TUTAR

Allah, hükmünde adalet sahibidir. O, kimseye haksızlık etmez.

Kur’an, insandan da adaleti ayakta tutmasını ister:

*“Ey iman edenler! Allah için adaleti titizlikle ayakta tutan şahitler olun. Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Adaletli olun; bu, takvaya daha yakındır.”*
(Mâide, 5:8)

Allah’ın adaletini tanıyan kişi, yalnız kendisi için adalet istemez. Yakını için başka, uzak olan için başka bir ölçü kullanmaz. Sevdiği haksız olduğunda susmaz; sevmediği doğru söylediğinde onu dinlemeyi bilir.

Adalet; ailede, iş yerinde, alışverişte, şahitlikte, mirasta, komşulukta ve her türlü ilişkide Allah’ın ölçüsüne bağlı kalabilmektir.

Kişinin ahlâkı, en çok da kendi menfaati ile adalet karşı karşıya geldiğinde ortaya çıkar.

## EL-GAFÛR VE EL-AFÜV’Ü TANIYAN, BAĞIŞLAMAYI ÖĞRENİR

İnsan hata yapar. Bazen yanlış söyler, bazen kırar, bazen ihmal eder, bazen de pişman olacağı işler yapar.

Rabbimiz bağışlaması geniş olandır. O, kulunun dönüşünü ister; tövbe kapısını kapatmaz.

Kur’an şöyle buyurur:

*“Bir kötülüğün karşılığı, onun kadar bir kötülüktür. Kim affeder ve düzeltirse, onun ödülü Allah’a aittir.”*
(Şûrâ, 42:40)

Affetmek, zulme razı olmak değildir. Hakkı yok saymak da değildir. Fakat insanın gücü varken intikamı büyütmemesi; karşısındakinin dönüşüne kapı aralaması; kırgınlığı nesilden nesle taşımaması büyük bir ahlâktır.

Rabbimizin bağışlamasını uman insan, başkalarının hataları karşısında daha ölçülü ve daha insaflı olmayı öğrenmelidir.

## ES-SELÂM’I TANIYAN, GÜVEN VEREN İNSAN OLUR

Allah es-Selâm’dır. Esenlik ve güven O’ndandır.

Kur’an’da selâm; yalnız bir selamlaşma ifadesi değildir. Selâm, insanın dilinden, elinden ve tavrından başkasına zarar gelmemesidir.

Rabbimiz Rahmân’ın kullarını anlatırken şöyle buyurur:

*“Rahmân’ın kulları, yeryüzünde alçak gönüllülükle yürürler. Cahiller kendilerine söz attığında ‘selâm’ derler.”*
(Furkan, 25:63)

İnsanların yanında kendisini güvende hissettiği kişi olmak, büyük bir kulluk işaretidir.

Sözümüz korku mu veriyor, güven mi?

Evimizde huzur mu büyütüyoruz, gerginlik mi?

İnsanların kusurunu yayarak mı konuşuyoruz, yoksa onarmaya mı çalışıyoruz?

Es-Selâm’ı tanıyan insan; bulunduğu yere kavga değil, esenlik taşımaya gayret eder.

## EL-HAK’KI TANIYAN, HAKTAN AYRILMAZ

Allah el-Hak’tır. Hak O’ndandır; hakikat O’nun bilgisi ve hükmüyle ölçülür.

Bu sebeple müminin ölçüsü; kendi tarafı, alışkanlığı, çıkarı veya çevresinin beklentisi olmamalıdır. Hak nerede ise onun yanında durmak gerekir.

Kur’an şöyle buyurur:

*“Hakkı bâtılla karıştırmayın ve bile bile hakkı gizlemeyin.”*
(Bakara, 2:42)

El-Hak’kı tanıyan insan, doğruyu eğip bükmez. Menfaatine gelince başka, aleyhine olunca başka konuşmaz. Şahitliğini, ticaretini, aile içindeki tavrını ve sözünü hakka bağlamaya çalışır.

Çünkü Allah’ın adı anıldığı hâlde insanların hakkı yeniyorsa, dildeki söz hayatımıza yeterince inmemiş demektir.

## EL-KERÎM’İ TANIYAN, İYİLİĞİ VE İKRAMI ÇOĞALTIR

Allah el-Kerîm’dir. O, lütfu geniş olandır; kuluna nimet verir, dönüş yolunu açar, iyiliği karşılıksız bırakmaz.

Kul da kendisine verilen imkânı yalnız kendi çevresinde dolaştırmamalıdır. İkram; yalnız sofraya davet etmek değildir. Güzel söz söylemek, gönül almak, ihtiyaç sahibini gözetmek, bilgiyi paylaşmak, yaşlıya destek olmak ve bir insanın yükünü hafifletmek de ikramdır.

Kur’an’ın ölçüsü açıktır:

*“Allah adaleti, iyiliği ve yakınlara vermeyi emreder.”*
(Nahl, 16:90)

İyilik, imkânı olanın lütfu değil; insanın Rabbine karşı sorumluluğudur.

## ESMÂ DİLDE KALMAMALI, HAYATA YANSIYABİLMELİDİR

Allah’ın isimlerini anmak elbette güzeldir. Fakat esmânın bereketi, insanın ahlâkına yansıdığı ölçüde görünür olur.

Rahmân’ı anan merhameti,

El-Adl’i anan adaleti,

El-Gafûr’u anan bağışlamayı,

Es-Selâm’ı anan güveni,

El-Hak’kı anan doğruluğu,

El-Kerîm’i anan iyiliği çoğaltmalıdır.

Aksi hâlde dilimiz Allah’ın isimlerini söylerken, davranışlarımız o isimlerin bize öğrettiği kulluk yönünün tersine düşebilir.

Bugün hepimizin kendisine sorması gereken soru şudur:

*Ben Rabbimin güzel isimlerini sadece dilimde mi taşıyorum; yoksa o isimlerin bana öğrettiği ahlâkı hayatıma da yansıtmaya çalışıyor muyum?*

Unutmayalım:

*Rabbini tanıyan insan, insanlara karşı daha adaletli olur.*

*Rabbini tanıyan insan, gücü eline geçtiğinde daha merhametli olur.*

*Rabbini tanıyan insan, hata karşısında daha insaflı; nimet karşısında daha şükredici olur.*

Allah bizleri; O’nun güzel isimlerini tanıyan, o isimlerle dua eden ve hayatında rahmeti, adaleti, doğruluğu, güveni ve iyiliği çoğaltan kullarından eylesin.

*Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın can dostlar.*

Okunma Sayısı: 187