ESMÂ İLE AHLAKLANMAK - 10 EL-AFÜVV, EL-HASÎB, EL-CELÎL, ER-RAKÎB

Can Dostlar!

Yaklaşık bir ay önce başlamış olduğumuz “Esmâ ile Ahlaklanmak” konulu yazı dizimizin 10. bölümünü işlemeye çalışacağız. Rabbim inşallah tamamlamayı nasip eder.

Bugün de köşemizi dolduracak inciler; el-Afüvv, el-Hasîb, el-Celîl ve er-Rakîb olacaktır.

Gayret bizden, yardım Âlemlerin Rabbindendir.

Esmâü’l-Hüsnâ, Rabbimizi tanıtan güzel isimlerdir. Fakat bu isimler yalnız dilimizde kalırsa, gönlümüzü ve hayatımızı yeterince inşa etmez. Asıl mesele, Rabbimizi tanıdıkça kulluğumuzu güzelleştirmek; sözümüzü, ahlâkımızı, adaletimizi, merhametimizi ve sorumluluk bilincimizi bu tanımanın ışığında yeniden gözden geçirmektir.

Bugün üzerinde duracağımız bu dört güzel isim bize şu hakikati hatırlatır:

Allah affedicidir; kul affa muhtaç olduğunu unutmaz.
Allah hesabı görendir; kul her sözünün ve işinin hesabını düşünür.
Allah Celîl’dir; kul O’nun yüceliği karşısında haddini bilir.
Allah Rakîb’dir; kul her an gözetildiğini bilerek yaşar.

EL-AFÜVV: AFFEDEN, SİLEN, BAĞIŞLAYAN RAB

El-Afüvv, affeden, bağışlayan, kulunun hatasını silen, tövbe kapısını açık tutan Allah demektir.

İnsan hata yapabilen bir varlıktır. Bazen diliyle kırar, bazen eliyle haksızlık eder, bazen kalbiyle kirlenir, bazen de gafletle yolunu şaşırır. Fakat Rabbimizin rahmeti geniştir. O, kulunun dönüşünü ister.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Şüphesiz Allah çok affedicidir, çok bağışlayandır.”
(Nisâ, 4:99)

Bu ayet, insana umut verir. Çünkü kul, kusurunu gördüğünde ümitsizliğe düşmemelidir. Günahı hafife almak ne kadar yanlışsa, Allah’ın rahmetinden ümit kesmek de o kadar yanlıştır.

El-Afüvv’ü tanıyan insan, önce kendi affa muhtaç olduğunu bilir. Bu bilgi onu kibirden korur. İnsan başkasının hatasını büyütürken, kendi hatalarını unutursa adaletli davranamaz.

Affetmek, zulme razı olmak değildir.

Affetmek, haksızlığı doğru saymak değildir.

Affetmek, hakkı yok saymak değildir.

Fakat affetmek; intikamı büyütmemek, dönüş kapısını kapatmamak, hata yapanı sonsuza kadar geçmişine mahkûm etmemek ve kalbi kinle taşlaştırmamaktır.

Rabbimizin affını uman kul, insanlara karşı da daha insaflı olmalıdır. Çünkü hepimiz Rabbimizin bağışlamasına muhtacız.

Bugün kendimize soralım:

Ben Allah’tan af isterken, insanların hataları karşısında ne kadar insaflı davranıyorum?

EL-HASÎB: HESABI GÖREN, KULUNA YETEN RAB

El-Hasîb, hesabı en iyi gören, kullarının yaptıklarını bilen, hiçbir şeyi karşılıksız bırakmayan ve kuluna yeten Allah demektir.

İnsan bazen yaptığı işin unutulduğunu zanneder. Bazen iyiliği görülmez, emeği bilinmez, hakkı teslim edilmez. Bazen de yaptığı haksızlığın gizli kaldığını düşünür. Fakat Allah el-Hasîb’dir. Her şeyi bilir, her şeyi kaydeder, her şeyin hesabını görür.

Kur’an şöyle buyurur:

“Allah, hesap görücü olarak yeter.”
(Nisâ, 4:6)

Bu ifade, kulun kalbine hem güven hem sorumluluk yerleştirir.

Güven verir; çünkü Allah kimsenin emeğini zayi etmez.

Sorumluluk verir; çünkü Allah kimsenin haksızlığını da karşılıksız bırakmaz.

El-Hasîb’i tanıyan insan, hesabı yalnız insanlara vermeyeceğini bilir. Bu yüzden sözünde, ticaretinde, aile hayatında, görevinin başında, komşuluğunda ve şahitliğinde daha dikkatli olur.

Bir yetimin hakkı varsa, hesabı vardır.

Bir emanet varsa, hesabı vardır.

Bir söz verilmişse, hesabı vardır.

Bir kalp kırılmışsa, hesabı vardır.

Bir iftira atılmışsa, hesabı vardır.

Bir iyilik yapılmışsa, onun da Allah katında değeri vardır.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Kim zerre kadar hayır işlerse onu görür. Kim de zerre kadar şer işlerse onu görür.”
(Zilzâl, 99:7-8)

El-Hasîb’i tanıyan kul, hayatını gelişigüzel yaşamaz. Her adımının, her sözünün, her imkânının, her ihmalinin ve her tercihinin hesabı olduğunu bilir.

Bugün kendimize soralım:

Bugün Rabbimin huzurunda hesabını veremeyeceğim hangi sözden, hangi işten, hangi haksızlıktan vazgeçmeliyim?

EL-CELÎL: YÜCELİK VE AZAMET SAHİBİ RAB

El-Celîl, yücelik, azamet, büyüklük ve ululuk sahibi olan Allah demektir.

Kulun kalbinde Allah’ın yüceliği yer ederse, dünyanın geçici büyüklükleri insanı aldatamaz. Çünkü makamlar geçer, servetler el değiştirir, beden yorulur, güç azalır, alkışlar susar. Fakat Rabbimizin yüceliği bakidir.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Yeryüzünde bulunan her canlı yok olacaktır. Azamet ve ikram sahibi Rabbinin zatı ise baki kalacaktır.”
(Rahmân, 55:26-27)

Bu ayet, insana büyük bir hakikat gösterir. Dünyada tutunduğumuz her şey geçicidir. Kalıcı olan yalnız Rabbimizdir. Öyleyse insan geçici olanla böbürlenmemeli, kalıcı olan Rabbinin huzurunda haddini bilmelidir.

El-Celîl’i tanıyan insanın kalbi büyüklük iddiasından arınır. Çünkü bilir ki gerçek celal, azamet ve yücelik Allah’a aittir.

Bu isim insana vakar kazandırır; fakat kibir kazandırmaz.

Vakar, insanın Allah’ın verdiği onuru korumasıdır.

Kibir ise insanın kendisini başkalarından üstün görmesidir.

Vakar, hakkı terk etmez.

Kibir, hakkı kendine göre eğmeye çalışır.

Vakar, insanı olgunlaştırır.

Kibir, insanı körleştirir.

El-Celîl’i tanıyan kul, Allah’ın yüceliği karşısında kendi küçüklüğünü fark eder. Bu fark ediş insanı değersizleştirmez; aksine onu daha bilinçli, daha ölçülü ve daha sorumlu hâle getirir.

Bugün kendimize sormalıyız:

Rabbimin celalini ve yüceliğini bilirken, hâlâ hangi geçici şeyle böbürleniyorum?

ER-RAKÎB: HER AN GÖZETEN RAB

Er-Rakîb, gözeten, denetleyen, kullarının hâlinden haberdar olan, hiçbir şey kendisinden gizli kalmayan Allah demektir.

İnsan çoğu zaman başkalarının görmesine göre davranır. İnsanların yanında daha dikkatli, yalnız kaldığında daha gevşek olabilir. Fakat er-Rakîb olan Rabbimiz, kulunu her hâliyle bilir ve görür.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Şüphesiz Allah sizin üzerinizde gözetleyicidir.”
(Nisâ, 4:1)

Bu ayet, insanın bütün hayatına ölçü koyar. Çünkü Allah’ın gözetimi altında olduğunu bilen kişi, yalnız kalınca da kul olduğunu unutmaz.

Kimse görmediğinde de haramdan sakınır.

Kimse duymadığında da yalan söylemez.

Kimse takip etmediğinde de emaneti korur.

Kimse hesap sormadığında da görevini ihmal etmez.

Kimse fark etmediğinde de iyiliği terk etmez.

Er-Rakîb’i tanıyan insan, hayatını çift yüzlü yaşamaktan sakınır. Açıkta başka, gizlide başka olmamaya gayret eder. Çünkü Allah’ın gözetimi yalnız davranışlarımızı değil, niyetlerimizi de kuşatır.

Bu isim insana korkuyla birlikte derin bir güven de verir. Çünkü Allah yalnız hataları gözetmez; iyilikleri de görür. Kimsenin bilmediği bir sabrı, sessizce yapılan bir yardımı, içten edilen bir duayı, gizlice tutulan bir emaneti de Allah bilir.

Kur’an şöyle buyurur:

“Nerede olursanız olun, O sizinle beraberdir. Allah yaptıklarınızı görendir.”
(Hadîd, 57:4)

Bugün kendimize soralım:

Ben insanların görmediği yerde de Allah’ın gözetimi altında olduğumu bilerek mi yaşıyorum?

AF, HESAP, CELAL VE GÖZETİM BİLİNCİ

Can Dostlar!

Bugün üzerinde durduğumuz bu dört güzel isim, hayatımızın her alanına ölçü koyar.

Bir kez daha özetlemek gerekirse:

El-Afüvv bize Rabbimizin affediciliğini hatırlatır. Kula düşen, affa muhtaç olduğunu bilmek, tövbeye yönelmek ve insanlara karşı insaflı olmaktır.

El-Hasîb Allah’ın hesabı en iyi gören Rab olduğunu öğretir. Kula düşen, sözünün, işinin, emanetinin ve tercihinin hesabını düşünerek yaşamaktır.

El-Celîl yücelik ve azametin Allah’a ait olduğunu bildirir. Kula düşen, geçici dünya imkânlarıyla böbürlenmeden haddini bilmektir.

Er-Rakîb Allah’ın her an gözeten Rab olduğunu gösterir. Kula düşen, gizlide ve açıkta aynı sorumluluk bilinciyle yaşamaktır.

Unutmayalım:

Allah affeder; kul affa muhtaç olduğunu unutmaz.

Allah hesabı görür; kul hesapsız yaşamaz.

Allah Celîl’dir; kul yücelik iddiasına kapılmaz.

Allah Rakîb’dir; kul gözetildiğini bilerek yaşar.

Esmâ ile ahlaklanmak; Rabbimizin güzel isimlerini yalnız dilde anmak değil, o isimlerin bize öğrettiği kulluk bilincini hayatımıza taşımaktır.

Rabbimiz bizleri; affını isteyen, hesabını düşünen, yüceliği yalnız Rabbine veren, gizlide ve açıkta O’nun gözetimi altında yaşadığını bilen kullarından eylesin.

Esmâullâh ahlâkı ile ahlaklanma gayreti içinde olan gönül dostlarına selam olsun.

“Esmâ ile Ahlaklanmak” (11)’de buluşmak üzere.

Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın Can Dostlar!

Okunma Sayısı: 311